Toscaanse Jasmijn (Trachelospermum jasminoides)
De Toscaanse Jasmijn is een klimplant die steeds meer tuinen in Nederland siert. En dat is niet voor niets. Deze groenblijvende plant combineert een heerlijke geur, sierlijk wit blad en een lange bloeiperiode in één. Of je hem nu langs een schutting laat klimmen, over een pergola leidt of in een pot op het balkon zet: de Trachelospermum jasminoides past overal en vraagt verrassend weinig aandacht. Wie eenmaal een Toscaanse Jasmijn kopen op zijn lijstje heeft staan, zal er geen spijt van krijgen.
Een kleine maar leuke bijzonderheid: ondanks de naam heeft de Toscaanse Jasmijn eigenlijk niets met Toscane of met echte jasmijn te maken. De plant komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië, met name uit China, Japan en Korea. Hij verspreidde zich naar de Middellandse Zee, en werd in Toscane zo populair dat de naam bleef hangen. Botanisch gezien behoort de Trachelospermum jasminoides tot de maagdenpalmfamilie (Apocynaceae), en is hij dus geen verwant van de gewone jasmijn (Jasminum).
Hoe ziet de plant eruit?
De Toscaanse Jasmijn heeft donkergroen, glanzend blad dat het hele jaar aan de plant blijft. Dat maakt hem bijzonder waardevol in de winter, wanneer veel andere klimplanten kaal staan. De bloemen zijn stervormig, klein en wit, en verschijnen in grote aantallen van juni tot in september. De geur is intens zoet, vergelijkbaar met vanille, en vult op warme avonden de hele tuin. De plant groeit langzaam maar zeker, en kan na zo'n zeven jaar een hoogte van vier tot vijf meter bereiken. Er zijn ook gele varianten (Trachelospermum jasminoides 'Star of Toscane') en roze varianten ('Star of Sicily' of 'Pink Air') verkrijgbaar.
Standplaats: zon en beschutting zijn de sleutel
Bij het Toscaanse Jasmijn plaatsen is beschutting het sleutelwoord. De plant gedijt het best op een zonnige tot licht beschaduwde plek, maar heeft een beschutte positie nodig, bij voorkeur tegen een muur op het zuiden, westen of oosten. Koude, droge oostenwind in de winter is de grootste vijand. Een noord-gerichte muur is geen goede keuze, omdat de plant dan te weinig zon krijgt en nauwelijks bloeit.
Toscaanse Jasmijn is winterhard tot ongeveer -10 tot -15 graden Celsius, maar alleen als de omstandigheden kloppen. Op een beschutte, droge plek overleeft hij Nederlandse winters prima. Staat hij op een winderige plek of in natte grond, dan is de kans op vorstschade een stuk groter. Bij kou en vochtigheid kan het blad roodbruin verkleuren, maar de plant herstelt zichzelf zodra het warmer wordt.
Handig om te weten:
- Zonnige tot licht beschaduwde plek, tegen een beschutte muur
- Noord-gerichte muren zijn geen goede keuze
- Winterhard tot circa -15 graden bij beschutte, droge standplaats
- Koude wind en natte wortels vormen de grootste risico's in de winter
- Ook geschikt voor pot of bakje op een beschut terras
Bodem: goed doorlatend is een must
De grond voor de Trachelospermum jasminoides moet goed doorlatend zijn. Staand water rond de wortels, zeker in de winter, kan het wortelgestel beschadigen en zorgt voor een verhoogde vatbaarheid voor vorst. Voeg bij het planten compost of aanplantaarde toe om de grond structuur te geven. Bij arme of zware kleigrond is het verstandig om extra grit of zand door de plantengrond te mengen. In een pot gebruik je een goed doorlatende potgrond en zorg je altijd voor drainagegaten.
Hoeveel water heeft de Toscaanse Jasmijn nodig?
Na het planten is regelmatig water geven belangrijk om de wortels te helpen aanslaan. Geef de eerste weken royaal water, maar laat de grond altijd tussentijds iets opdrogen. Een eenmaal goed ingewortelde Toscaanse Jasmijn is relatief droogtebestendig en heeft alleen bij langdurige droogte of extreme hitte extra water nodig. In de zomer kun je wekelijks water geven als het droog is; in de winter zo weinig mogelijk, zeker als de plant in een pot staat.
Hoeveel ruimte heeft Toscaanse Jasmijn nodig?
Hou rekening met een breedte van 1,5 tot 2 meter en een uiteindelijke hoogte van 4 tot 5 meter. Wil je de plant compacter houden, dan is snoeien de oplossing. Als haagplant of bodembedekker kan de Trachelospermum jasminoides ook worden ingezet: hij klimt niet met hechtwortels, maar slingert zijn stengels om alles wat hij tegenkomt. Gebruik daarom een klimhulp zoals een latwerk, gaas of pergola.
Toscaanse Jasmijn snoeien: wanneer en hoe?
De Toscaanse Jasmijn snoeien kun je het hele jaar doen voor het bijhouden van de vorm, maar het beste moment is vlak na de bloeiperiode, in augustus of september. Snoei nooit bij vrieskou of in de volle brandende zon. Wil je de plant drastisch terugsnoeien? Dat kan, maar laat altijd een paar zijtakken met blad staan. Na een rigoureuze snoeibeurt duurt het een paar jaar voor hij weer volop bloeit. Verwijder zaadpeulen na de bloei gerust als je de plant netter wil houden en de energie liever naar nieuwe bloei wil sturen.
Tip: bloeit de plant niet? Dan heb je waarschijnlijk te vroeg of te veel gesnoeid en zijn de bloemknoppen voor het volgende seizoen verwijderd. Snoei altijd na de bloei, nooit vlak ervoor.
Bemesting
Geef de Toscaanse Jasmijn eenmalig per jaar in het voorjaar een lichte dosis organische meststof of compost. Meer is niet nodig en kan de groei eerder nadelig beïnvloeden.
Combineren met andere planten
- De Toscaanse Jasmijn verzorgen wordt leuker als je hem combineert met andere planten die hem een mooi kader geven. Denk aan:
- Lavendel voor een mediterraan geheel
- Hortensia voor contrast in bloemvorm
- Siergrassen voor beweging en textuur
- Clematis voor kleur in de late lente wanneer de jasmijn nog niet bloeit
Omdat hij groenblijvend is, biedt hij ook in de winter structuur en kleur in de tuin.
Ziekten en plagen
Op een gezonde standplaats buiten is de Trachelospermum jasminoides weinig vatbaar voor problemen. In natte, zware grond kan Phytophthora wortelrot optreden. Als de plant in een serre of kas staat, let dan op spint, witte vlieg, wolluis en schildluis.
Veelgestelde vragen
Is de Toscaanse Jasmijn winterhard?
Ja, de Toscaanse Jasmijn is winterhard tot circa -10 tot -15 graden Celsius, mits hij beschut staat en de wortels niet in natte grond staan. Op een goede standplaats overleeft hij Nederlandse winters zonder extra bescherming. Staat hij in een pot of op een winderige plek, wikkel de pot dan in jutezak en dek de grond af met wat stro of bladeren.
Wanneer bloeit de Toscaanse Jasmijn?
De bloei begint in juni en duurt door tot in september. De hoofdbloei valt in juni en juli, daarna kan er in het najaar nog een lichte nagebloei zijn. Voor een rijke bloei heeft de plant voldoende zon nodig.
Waarom bloeit mijn Toscaanse Jasmijn niet?
De meest voorkomende oorzaak is te veel of te vroeg snoeien. Daardoor worden de bloemknoppen voor het volgende seizoen verwijderd. Andere redenen zijn een te schaduwrijke standplaats of een te recente aanplant: jonge planten hebben een paar jaar nodig om zich te vestigen voor ze volop bloeien.
Kan de Toscaanse Jasmijn in een pot?
Dat kan prima, zolang de pot groot genoeg is en goede drainagegaten heeft. Gebruik een voedzame, goed doorlatende potgrond en zorg dat de pot beschut staat. In de winter is het verstandig de pot in te pakken tegen bevriezing van de wortels.
Hoe snel groeit de Toscaanse Jasmijn?
De Trachelospermum jasminoides groeit langzaam, gemiddeld 20 tot 30 cm per jaar. Na ongeveer zeven jaar bereikt hij zijn maximale hoogte van vier tot vijf meter. Dit maakt hem ideaal voor kleine tuinen waar je niet wil dat een klimplant te snel alles overwoekert.
Is de Toscaanse Jasmijn giftig?
Ja, de plant is licht giftig. Het witte sap dat vrijkomt bij het snoeien of breken van stengels kan huidirritatie veroorzaken. Draag handschoenen bij het snoeien en houd kinderen en huisdieren weg van afgeknipt materiaal.
Kan de Toscaanse Jasmijn als bodembedekker worden gebruikt?
Zeker. Omdat de Trachelospermum jasminoides geen klimop heeft maar slingert, kan hij ook plat over de grond kruipen en zo als bodembedekker functioneren. Hij vormt dan een dicht, groenblijvend tapijt met dezelfde geurige bloemen in de zomer.
