Wederik (Lysimachia): De complete gids

Veel tuinen hebben een hoek waar weinig wil groeien: een wat vochtige plek, of de halfschaduw onder een struik. Je zoekt dan een vaste plant die daar juist goed gedijt, lang bloeit en weinig aandacht vraagt. De wederik (Lysimachia) past in dat plaatje. Hij bloeit wekenlang, meestal met heldergele bloemen, en groeit vrijwel overal waar de grond niet uitdroogt.

Het prettige is dat wederik verzorgen weinig moeite kost. Hieronder lees je welke standplaats past, welke grond en hoeveel water de plant vraagt, hoeveel ruimte je inruimt en hoe je het woekeren netjes in toom houdt.

Waarom de wederik een dankbare borderplant is

De Lysimachia hoort bij de sleutelbloemfamilie en komt van oorsprong voor op vochtige plekken, langs waterkanten en in lichte bossen. Dat verklaart waarom hij zo makkelijk is: hij vult moeiteloos plekken op waar andere planten het laten afweten. De meeste soorten bloeien in de zomer met opgaande aren of pluimen, in geel, wit of zelfs bordeauxrood, en trekken volop bijen, vlinders en hommels aan. De bloemen zijn ook geschikt als snijbloem.

Doordat veel soorten zich flink uitbreiden, vormt de wederik snel een volle groep. Daardoor is hij geliefd als borderplant en als bodembedekker onder bomen en struiken.

Welke standplaats kiest de wederik?

Geef de wederik een plek in de zon of halfschaduw. Een aantal soorten, zoals de grote wederik en het penningkruid, doen het zelfs in de schaduw, waardoor je er een donkere hoek mee kunt opfleuren. In de zon bloeit de plant het rijkst, en bij de bontbladige soorten komt de bladkleur dan het best uit. Belangrijker dan de hoeveelheid licht is dat de grond niet uitdroogt.

Welke grond past, en hoeveel water?

De wederik houdt van een vochthoudende, humusrijke en voedselrijke bodem die toch overtollig water afvoert. Aan de grondsoort stelt hij weinig eisen, zolang de grond maar niet langdurig kurkdroog is. Juist op vochtige plekken en langs een vijver of beek voelt hij zich thuis. Hoe vochtiger de standplaats, hoe forser de plant groeit.

Geef daarom extra water in droge, warme periodes, zeker bij net geplante exemplaren. Een laagje compost of boomschors rond de plant houdt de bodem langer vochtig. Bemest in het voorjaar met wat organische mest voor een rijke bloei.

Hoeveel ruimte heeft de wederik nodig?

Reken op ongeveer 7 tot 9 planten per vierkante meter, op zo'n 30 tot 35 cm afstand. De hoogte verschilt sterk per soort: een kruipende bodembedekker blijft enkele centimeters laag, terwijl de hogere bordersoorten 60 tot 100 cm halen.

Houd er rekening mee dat veel soorten zich via ondergrondse uitlopers verspreiden en flink kunnen woekeren. Dat is handig als je een groot vak wilt vullen, maar minder fijn in een kleine border. Wil je de groei beperken, plant de wederik dan in een pot of met een wortelbegrenzer in de grond, of steek elk jaar de randen met een spade af.

Hoe verzorg je de wederik door het jaar heen?

De wederik vraagt weinig snoeiwerk. Knip uitgebloeide bloemen na de bloei weg om de plant netjes te houden en soms wat extra bloei te krijgen. In het vroege voorjaar knip je de oude, verdorde stengels terug tot net boven de grond, waarna de plant krachtig opnieuw uitloopt.

Wil je de plant verjongen of de pol kleiner maken, dan deel je hem in het voorjaar of najaar. Je steekt de wortelkluit met een spade door en plant een deel terug. Veel meer onderhoud vraagt de wederik niet.

De verschillen tussen de soorten

In het aanbod van Het Groene Paradijs zie je de variatie binnen het geslacht Lysimachia goed terug. De Lysimachia clethroides, ook witte wederik genoemd, valt op door zijn witte aren met een karakteristieke knik. De Lysimachia punctata, beter bekend als puntwederik, bloeit juist uitbundig geel en breidt zich snel uit. Wil je iets aparts, dan geeft de Lysimachia atropurpurea diep bordeauxrode bloemaren, terwijl de Lysimachia ciliata 'Firecracker' gele bloemen combineert met donker, roodbruin blad. Voor onder bomen is de laagblijvende Lysimachia nummularia 'Aurea', het penningkruid met goudgeel blad, een mooie bodembedekker. Welke je kiest, hangt af van de kleur en de hoogte die bij je tuin passen. Het volledige aanbod wederik helpt je bij die keuze.

Veelgestelde vragen over de wederik

Waar plant je de wederik het best?

Op een plek in de zon of halfschaduw met een vochthoudende, voedselrijke bodem.

Sommige soorten verdragen ook schaduw. Het belangrijkste is dat de grond niet uitdroogt, want daar houdt de wederik niet van.

Woekert de wederik?

Ja, veel soorten verspreiden zich via ondergrondse uitlopers en kunnen flink woekeren.

In een groot vak of als bodembedekker is dat juist prettig. Wil je de groei beperken, gebruik dan een wortelbegrenzer of een pot, of steek de randen jaarlijks af.

Wanneer bloeit de wederik?

De meeste soorten bloeien in de zomer, grofweg van juni tot september.

De bloei is geel, wit of bordeaux, afhankelijk van de soort. Door uitgebloeide bloemen weg te knippen houd je de plant langer netjes.

Hoe hoog wordt de wederik?

Dat verschilt per soort, van enkele centimeters tot ongeveer een meter.

De kruipende bodembedekkers blijven laag, terwijl de bordersoorten 60 tot 100 cm hoog worden. Hoe vochtiger de standplaats, hoe forser de groei.

Is de wederik winterhard?

Ja, de wederik is goed winterhard en verdraagt strenge vorst.

De meeste soorten zijn niet wintergroen en sterven in de winter bovengronds af. In het voorjaar loopt de plant vanzelf weer uit vanuit de wortels.