Onder een grote boom of langs een schutting heb je vaak van die plekken waar niks het lang volhoudt. Gras laat het afweten, mos neemt het over en wat je ook plant, het kwijnt weg in de schaduw. Herkenbaar, en behoorlijk frustrerend. Voor precies zulke plekken bestaat het schaduwkruid, met de Latijnse naam Pachysandra terminalis. Deze wintergroene bodembedekker vormt een dicht, donkergroen tapijt op plaatsen waar de meeste planten het opgeven, en houdt tegelijk het onkruid eronder de kop in. Eenmaal aangeslagen vraagt hij bijna niets meer.
Het meeste draait om de juiste plek, de grond en wat geduld in het begin. Krijg je die onder de knie, dan groeit het schaduwkruid jaren probleemloos door. Onderweg deel ik ook een paar weetjes en de antwoorden op de vragen die het vaakst over de plant worden gesteld.
Hoeveel schaduw heeft schaduwkruid nodig?
De naam zegt het al: het schaduwkruid voelt zich het prettigst uit de volle zon. Halfschaduw tot diepe schaduw is ideaal, en juist daar laat de plant zien wat hij kan. Onder bomen en struiken, aan de noordkant van het huis of langs een schutting groeit hij gewoon door.
In de volle zon gaat het mis. Te veel direct zonlicht laat het blad verbleken tot een geelgroene kleur en kan de randen verbranden. Wil je toch een wat zonnigere plek beplanten, kies dan een variëteit als Green Sheen of Green Carpet, die daar beter tegen kan. Voor de echt donkere hoeken is de gewone Pachysandra terminalis de sterkste keuze.
Welke grondsoort past bij schaduwkruid?
Het schaduwkruid stelt weinig eisen aan de grond, zolang die maar humusrijk en goed doorlatend is. Een licht vochtige, luchtige bodem met wat bladaarde of compost erdoor is precies wat hij zoekt. Te veel kalk houdt hij niet van, dus op sterk kalkrijke grond groeit hij wat minder vlot.
Wat hij echt niet verdraagt, zijn natte voeten. In zware of natte grond gaan de wortels rotten en wordt de plant gevoeliger voor schimmels. Heb je dichte kleigrond of juist een zandige, droge bodem, meng er dan bij het planten compost doorheen. Dat verbetert in één keer zowel de afwatering als het vasthouden van vocht.
Hoeveel water geef je schaduwkruid?
In het begin is regelmatig water geven belangrijk. De jonge planten moeten eerst goed wortelen, en in die eerste weken droogt de kluit snel uit. Houd de grond in die periode licht vochtig, zeker als je in het voorjaar of de zomer plant. Zodra het schaduwkruid is aangeslagen, heeft het bijna geen water meer nodig. Alleen tijdens een lange droogte mag je bijspringen. Plant je in het najaar of de winter, dan heb je naar het gieten nauwelijks omkijken, omdat de grond dan vanzelf vochtig genoeg blijft. Geef ook hier liever te weinig dan te veel.
Hoeveel ruimte heeft schaduwkruid nodig?
Reken op ongeveer negen tot twaalf planten per vierkante meter. Zet je er negen, dan duurt het wat langer voor alles dichtgroeit. Met twaalf per vierkante meter heb je sneller een gesloten tapijt. Het schaduwkruid groeit van nature niet hard, dus iets dichter planten loont als je niet te lang wilt wachten.
Hoog wordt de plant niet. De meeste soorten blijven tussen de 15 en 20 centimeter. Onder de grond is hij juist actief: via worteluitlopers breidt het schaduwkruid zich langzaam uit tot een aaneengesloten mat. Geef hem daarom de ruimte, of zet er een randje omheen als je wilt voorkomen dat hij in de loop van de jaren naar plekken kruipt waar je hem niet wilt hebben.
Schaduwkruid verzorging: snoeien en onderhoud
De verzorging van schaduwkruid is bijna te makkelijk. Snoeien hoeft eigenlijk niet. Wil je de rand strak houden of de mat wat verjongen, dan kun je in het voorjaar licht terugknippen, maar noodzakelijk is het zelden. In het voorjaar is één klein onderhoudsmoment wel fijn. Haal oude of beschadigde blaadjes en eventueel afgevallen herfstblad tussen de planten vandaan, zodat er weer licht en lucht bij komt. Een dunne laag compost geeft de plant daarna een zetje voor het nieuwe seizoen.
Let bij het schoffelen op de ondergrondse uitlopers, want daarmee groeit de plant verder. Beschadig je die, dan groeit een kale plek minder snel weer dicht. Zorg verder voor een plek met genoeg luchtbeweging en goede afwatering, dan blijft de kans op schimmel klein.
Leuke weetjes over schaduwkruid
Het schaduwkruid is meer dan een handige vulplant. Een paar dingen die je misschien nog niet wist:
De plant heeft twee Nederlandse namen. Schaduwkruid verwijst naar de standplaats, dikkemanskruid naar het dikke, leerachtige blad.
Hij is familie van de buxus. Het schaduwkruid hoort bij de buxusfamilie (Buxaceae), wat je terugziet in het stevige, wintergroene blad.
Hij blijft het hele jaar groen. Anders dan veel bodembedekkers verliest het schaduwkruid zijn blad niet in de winter.
Hij verspreidt zich onder de grond. Via worteluitlopers vormt de plant vanzelf een dicht tapijt waar onkruid nauwelijks tussen komt.
Hij komt uit de bossen van Japan en China. In het Engels heet de plant dan ook Japanese spurge.
Hij is sterk onder lastige omstandigheden. Schaduwkruid kan goed tegen droogte, zeewind en de lucht van een stadstuin.
Waarmee combineer je schaduwkruid in de tuin?
Het schaduwkruid is zelf een bodembedekker, maar het komt het mooist tot zijn recht samen met andere schaduwplanten. Onder hoge sierheesters vormt het een rustige, groene onderlaag waar de struiken bovenuit komen. Zo vul je de kale grond onder het bladerdek op een natuurlijke manier op.
Wil je wat meer kleur en variatie, combineer het dan met andere bodembedekkers voor schaduw, zoals de maagdenpalm (Vinca minor), het kruipend zenegroen (Ajuga reptans) of het purperklokje (Heuchera). De een bloeit, de ander kleurt zijn blad, en samen maken ze een levendig tapijt dat toch onderhoudsarm blijft. Ook tussen schaduwverdragende siergrassen en varens staat het schaduwkruid mooi.
Wil je schaduwkruid kopen, dan vind je de verschillende soorten bij elkaar op de schaduwkruid-pagina van Het Groene Paradijs . Van de sterke gewone Pachysandra terminalis tot de glanzende Green Sheen, voor elke schaduwplek zit er een passende soort tussen.
Veelgestelde vragen over schaduwkruid verzorging
Blijft schaduwkruid 's winters groen?
Ja, het schaduwkruid is wintergroen en houdt het hele jaar zijn blad.
Daarmee hoort het bij de weinige bodembedekkers die de tuin ook in de koude maanden groen houden. Bij strenge vorst kunnen de bladeren er even wat minder fris uitzien, maar in het voorjaar herstelt de plant zich vanzelf. Schaduwkruid is bovendien zeer winterhard.
Kan schaduwkruid in de zon staan?
Liever niet. Het schaduwkruid groeit het beste in halfschaduw tot schaduw.
In de volle zon verbleekt het blad tot een geelgroene kleur en kunnen de randen verbranden. Moet je toch een zonnigere plek beplanten, kies dan een variëteit als Green Sheen of Green Carpet, die meer zon verdraagt.
Hoe snel groeit schaduwkruid?
Rustig. Het schaduwkruid is een langzame groeier die er een paar seizoenen over doet om dicht te groeien.
Via ondergrondse uitlopers breidt de plant zich geleidelijk uit tot een gesloten mat. Wil je sneller resultaat, plant dan wat dichter op elkaar, ongeveer twaalf stuks per vierkante meter.
Is schaduwkruid giftig?
Ja, bij het opeten is schaduwkruid licht giftig, net als zijn familielid de buxus.
De plant bevat stoffen die maag- en darmklachten kunnen geven als je de bladeren binnenkrijgt. Werken met de plant, planten en aanraken kan zonder zorgen. Houd wel een oogje in het zeil bij kleine kinderen of huisdieren die geneigd zijn aan blad te knabbelen.
Moet je schaduwkruid snoeien?
Nauwelijks. Snoeien is bij schaduwkruid zelden nodig.
Je kunt in het voorjaar licht terugknippen om de rand strak te houden of de mat te verjongen, maar verplicht is het niet. Belangrijker is het weghalen van oud blad tussen de planten, zodat er weer licht en lucht bij komt.
Groeit schaduwkruid onder bomen?
Ja, onder bomen is een ideale plek voor schaduwkruid.
Juist op die schaduwrijke, vaak wat drogere plekken waar gras het laat afweten, groeit de plant goed door. Verbeter de grond bij het planten met wat compost en houd de jonge planten in het begin vochtig.
