wolfsmelk (euphorbia)

In april staat hij er strak bij, met stevige stengels en felgroene schermen. Twee maanden later valt dezelfde plant vanuit het midden open en liggen de stengels over de buren heen. Bijna altijd komt dat door te goede omstandigheden: te rijke grond, te veel mest of te veel water. Wolfsmelk verzorgen draait vooral om afleren wat je bij andere vaste planten juist wel doet. Hieronder lees je welke standplaats en grond passen, hoeveel water en ruimte de plant vraagt, wanneer je snoeit en waarom handschoenen hier geen overdreven voorzorg zijn.

Wat voor plant is wolfsmelk eigenlijk?

Wolfsmelk is de Nederlandse naam voor het geslacht Euphorbia, uit de wolfsmelkfamilie. Dat telt rond de 2.300 soorten, van bodembedekkers tot struiken en cactusachtige vetplanten. In de tuin gaat het om een handvol winterharde vaste planten.

Wat je voor de bloem aanziet is dat niet. De echte bloemen zijn piepklein en zitten verscholen in gele of limoengroene schutbladen, met daaromheen honingklieren die bijen en zweefvliegen aantrekken. Die schutbladen blijven weken mooi, veel langer dan een gewone bloem.

De geslachtsnaam verwijst naar Euphorbos, lijfarts van een Mauretaanse koning die het melksap medicinaal gebruikte. De Nederlandse naam is grimmiger: de wolf stond symbool voor de duivel, en het bijtende sap kreeg zo de bijnaam duivelsmelk.

Waarom draag je handschoenen bij Euphorbia?

Alle soorten bevatten wit melksap dat de huid en vooral de ogen irriteert. Bij zonnig weer is de reactie feller, omdat het sap met uv-licht blaren kan geven. Trek dus handschoenen aan bij planten, snoeien en stekken. Krijg je toch sap op je huid, spoel dan ruim met water en houd de plek uit de zon. Bij de plant zelf doe je het omgekeerde: laat een snoeiwond aan de lucht opdrogen en spoel hem niet af, want het sap sluit de wond af.

Bij inslikken is de plant giftig voor mens en dier. Zet hem niet langs een pad waar kinderen of honden dagelijks tegenaan lopen.

Hoeveel zon heeft wolfsmelk nodig?

De meeste tuinsoorten willen volle zon: zes uur direct licht of meer. Euphorbia characias en Euphorbia myrsinites komen uit het Middellandse Zeegebied en groeien in de zon compact en stevig. Eén uitzondering telt. Euphorbia amygdaloides, de amandelwolfsmelk, groeit van nature in bosranden en doet het goed in halfschaduw met twee tot vier uur licht. Voor een schaduwborder is dat de soort die je wilt. Wind telt vooral bij de hoge soorten. Een plant van een meter hoog gaat op een open plek scheefstaan, tegen een muur blijft hij rechtop.

Waarom draait wolfsmelk verzorgen vooral om arme grond?

De bodem moet goed doorlatend zijn en mag schraal en kalkrijk zijn. Natte voeten in de winter is de meest voorkomende doodsoorzaak, vaker nog dan vorst. Meng op zware klei grof zand of fijn grind door de plantkuil en plant iets verhoogd. Op zandgrond hoef je niets te doen.

Bemesten is bijna altijd een fout. Op voedselrijke grond schiet de plant de hoogte in met slappe stengels die halverwege het seizoen omvallen. Sla de compost dus over en geef hoogstens eens per paar jaar een handje kalk.

Wat vraagt wolfsmelk verzorgen aan water?

Na het eerste seizoen bijna niets. Geef in het plantjaar wekelijks zo'n vijf liter bij droog weer, zodat de wortels de diepte in gaan. Daarna alleen bij droogte van meer dan drie weken. Slap blad in een hittegolf herstelt meestal vanzelf zodra het afkoelt, dus grijp niet te snel naar de gieter.

In een pot is het risico omgekeerd. Gebruik cactus- of kruidengrond met extra grind, zorg voor ruime gaten in de bodem en laat de pot in de winter niet volregenen.

Hoeveel ruimte heeft de plant nodig?

Dat verschilt sterk per soort, en dat is meteen de belangrijkste keuze die je maakt.

- Euphorbia characias en de variëteit wulfenii: een meter hoog en breed, vijf tot zeven stuks per vierkante meter.
- Euphorbia polychroma: bol van veertig tot vijftig centimeter, zeven stuks per vierkante meter
- Euphorbia myrsinites: laag en liggend, geschikt voor een rotstuin of muurtje
- Euphorbia cyparissias: breidt zich uit via ondergrondse uitlopers en kan woekeren, dus alleen waar dat mag

Wil je zeker weten dat een plant op zijn plek blijft, kies dan een polvormende soort. Neem een kijkje in ons assortiment.

Wanneer snoei je wolfsmelk?

Direct na de bloei, en dan de uitgebloeide stengels helemaal tot aan de grond. Bij Euphorbia characias is dat eind juni. Die soort werkt met tweejarige stengels: het eerste jaar maakt een stengel alleen blad, het tweede jaar bloeit hij en daarna is hij op. Knip je alleen de top eraf, dan houd je een kale stok over die nooit meer bloeit.

De nieuwe stengels voor volgend jaar staan er dan al tussen, dus knip alleen de bruin wordende bloeistengels weg. Bij bladverliezende soorten als Euphorbia cyparissias en Euphorbia polychroma haal je het dode loof pas in maart weg.

Hoe komt de plant door de winter?

De meeste tuinsoorten zijn goed winterhard en Euphorbia characias houdt in zachte winters zijn blad. Bevroren stengels laat je tot maart staan, ze beschermen het hart van de plant. In een pot vriest de kluit sneller door. Zet die tegen de gevel in noppenfolie, of in een onverwarmde schuur.

Waarom valt wolfsmelk open in het midden?

Dat is een groeiprobleem, geen ziekte. Te veel voeding, te weinig licht of te laat snoeien geven lange, slappe stengels. Snoei de uitgebloeide stengels weg zodra ze bruin worden, stop met bemesten en verplaats de plant naar een zonnigere, schralere plek. Wie elk jaar op tijd snoeit, houdt hem tien jaar of langer strak.

Welke planten passen bij Euphorbia?

De zonnige soorten combineren met planten die droogte en schrale grond aankunnen. Kattenkruid en lavendel vragen dezelfde standplaats en bloeien pas als de wolfsmelk is uitgebloeid, waardoor de border langer interessant blijft.

Onder Euphorbia amygdaloides werkt ooievaarsbek goed als bodembedekker. In diepe schaduw, waar zelfs de amandelwolfsmelk het lastig krijgt, is schaduwkruid een betere keuze.

Veelgestelde vragen over wolfsmelk

Is wolfsmelk giftig?

Ja, zowel het melksap als de rest van de plant. Het sap irriteert huid en ogen en is giftig bij inslikken, voor mensen en huisdieren. Draag handschoenen bij elk werk aan de plant en zet hem niet langs een pad waar kinderen spelen.

Woekert wolfsmelk?

Sommige soorten wel, de meeste niet. Euphorbia cyparissias maakt ondergrondse uitlopers en verspreidt zich snel. Euphorbia characias en Euphorbia polychroma blijven als pol staan en zaaien zich hooguit wat uit.

Wanneer moet je wolfsmelk snoeien?

Direct na de bloei, bij de meeste soorten in juni. Knip de uitgebloeide stengels tot de grond af en laat de nieuwe scheuten staan. Bladverliezende soorten snoei je pas in maart.

Is wolfsmelk winterhard?

De meeste tuinsoorten zijn goed winterhard. Vorst is zelden het probleem, natte grond in de winter wel. Zorg voor afwatering, dan komt de plant er zonder bescherming doorheen.

Waarom bloeit mijn wolfsmelk niet?

Meestal door snoei op het verkeerde moment of te weinig licht. Bij soorten met tweejarige stengels zitten de knoppen al het jaar ervoor op de stengel. Wie in het najaar alles terugknipt, haalt de bloei van volgend jaar weg.

Kan wolfsmelk in de schaduw staan?

Alleen de bossoorten. Euphorbia amygdaloides verdraagt halfschaduw goed. De mediterrane soorten worden daar lang en slap en vallen na een seizoen open.