Zegge (carex) verzorgen in je tuin

Halverwege de winter valt pas op hoe leeg een border is. De vaste planten zijn weg, de siergrassen staan er als bruine bossen bij en de schaduwhoek onder de boom is één kale plek.Zegge lost dat op. Dit polvormende siergras blijft bij de meeste soorten het hele jaar groen, groeit ook op plekken waar andere grassen het laten afweten en vraagt hooguit één beurt onderhoud per jaar. Zegge verzorgen draait om drie dingen: een soort kiezen die bij je standplaats past, grond die licht vochtig blijft, en in het voorjaar kammen in plaats van kaal afknippen. Die laatste is meteen de fout die je het vaakst ziet.

Wat voor plant is zegge precies?

Zegge heet officieel Carex en hoort bij de cypergrassen (Cyperaceae). Het is dus geen echt gras: rol een stengel tussen je vingers en je voelt drie kanten, terwijl een echt gras een ronde, holle halm heeft. Voor de verzorging maakt dat verschil, want zegge groeit van nature op vochtiger grond dan de meeste siergrassen.

Het geslacht telt ruim tweeduizend soorten en welke je koopt bepaalt het hele verzorgingsadvies:

• Carex morrowii, de Japanse zegge, wil halfschaduw tot schaduw en licht vochtige grond. Cultivars als 'Ice Dance' en 'Variegata' breiden zich met korte uitlopers uit en werken daardoor als bodembedekker
• Carex oshimensis, met selecties als 'Evergold' en 'Everest', blijft netjes in een pol, verdraagt droogte beter en doet het goed in potten
• Carex pendula, de hangende zegge, wordt bijna een meter hoog en wil een vochtige, schaduwrijke plek. Hij zaait zichzelf flink uit, dus in een kleine tuin is dat opletten
• Carex buchananii, testacea en comans hebben bronskleurig blad en willen juist zon en goed doorlatende grond.

De verschillen in hoogte, kleur en standplaats zie je terug in het assortiment zegge.

Hoeveel licht heeft zegge nodig?

Halfschaduw is voor de meeste soorten ideaal. Een plek met wat gefilterd licht onder een boom of tegen de noordkant van een schutting geeft de mooiste bladkleur.

Groen- en bontbladige soorten zoals Carex morrowii verdragen ook echte schaduw, maar verbranden in volle zon aan de bladranden. De bronskleurige soorten werken andersom: die hebben zon nodig voor hun kleur en worden in de schaduw dof en slap.

Voor een hoek die het hele jaar donker en droog is, bijvoorbeeld onder een dichte conifeer, is een schaduwbodembedekker zoals schaduwkruid betrouwbaarder.

Welke grond wil zegge hebben?

Humusrijk, licht vochthoudend en toch goed doorlatend is de ideale combinatie. Zware klei waar het water in de winter blijft staan is de lastigste uitgangssituatie, ook al groeien veel soorten van nature langs oevers.

Zegge verdraagt vochtige grond namelijk prima, maar geen stilstaand water rond de wortelhals in een koude winter. Werk bij aanplant een schep compost of bladaarde door de grond. Zwaar bemesten hoeft niet, dat maakt de pol juist slap.

Loop deze punten na voordat je plant:

• staat er na een bui langer dan een uur water? Verbeter eerst de drainage of leg het vak iets hoger aan
• Droge zandgrond? Meng compost door, anders krijg je elk jaar bruine puntenonder een boom of grote heester? Reken op wortelconcurrentie en geef het eerste jaar extra water
• kies pas daarna de soort, want de standplaats bepaalt welke zegge er past en niet andersom.

Hoeveel water heeft zegge nodig?

Houd de grond het eerste seizoen gelijkmatig licht vochtig. Een gevestigde pol redt zich daarna grotendeels zelf.

Geef bij droog, warm weer eens per week een flinke gietbeurt in plaats van elke dag een scheutje, zodat het water dieper wegzakt en de wortels meetrekken. Vochtminnende soorten zoals Carex pendula hebben dat het langst nodig. In potten droogt de kluit veel sneller uit. Voel daar in de zomer om de dag of de bovenlaag nog vochtig is, en zorg dat de pot echt kan afwateren.

Hoeveel ruimte heeft zegge nodig?

Reken op vijf tot zeven planten per vierkante meter. Een volwassen pol wordt zo'n veertig tot vijftig centimeter breed, dus dichter zetten levert vooral concurrentie op. Voor een gesloten vak houd je zeven stuks aan, voor losse pollen in een border vijf. Zegge woekert niet met diepe wortelstokken, al breidt Carex morrowii zich met korte uitlopers uit. Een spade langs de rand houdt dat in toom.

Na vier à vijf jaar wordt het hart van een oude pol vaak kaal. Steek de plant dan in het voorjaar uit, deel hem en plant de gezonde buitenranden terug.

Moet je zegge snoeien of kammen?

Kammen, in bijna alle gevallen. Wintergroene zegge helemaal terugknippen zoals je bij Miscanthus doet kost de plant zijn sierwaarde en een half seizoen groei.

Trek in maart met handschoenen het dode blad voorzichtig uit de pol, van buiten naar binnen. Het bruine blad laat vanzelf los, het frisse groen blijft zitten. Knip alleen bij als er veel bruine punten in staan, en dan gelijkmatig tot tien à vijftien centimeter. Soorten die in de winter helemaal afsterven zet je wel terug tot net boven de grond.

Verder per seizoen:

• voorjaar: kammen, dan een dun laagje compost rond de voet
• zomer: water geven bij droogte, verder niets
• najaar: bladafval uit het hart halen zodat het niet gaat rotten\
• winter: laten staan, want het blad beschermt het hart tegen vorst

Veelgestelde vragen over zegge

Is zegge wintergroen?

De meeste tuinsoorten wel, al is bladhoudend een preciezere term.

Het blad blijft staan, maar verkleurt en slijt in de loop van de winter. Bij de bronskleurige soorten zoals Carex buchananii lijkt de plant het hele jaar dood, terwijl hij dat niet is. Dat is normale bladkleur en geen reden om hem eruit te halen.

Woekert zegge?

Nee, zegge blijft goed te beheersen.

De pollen groeien langzaam breder en de uitlopers van Carex morrowii blijven ondiep. Alleen Carex pendula kan lastig worden doordat hij zichzelf uitzaait. Knip bij die soort de uitgebloeide aren weg voordat het zaad rijp is.

Waarom krijgt mijn zegge bruine punten?

Meestal door te veel zon in combinatie met droogte.

Bontbladige en groenbladige soorten verbranden op een hete standplaats aan de bladranden. Verplaats de pol naar halfschaduw of houd de grond vochtiger, en kam de bruine delen er in het voorjaar uit. Wintervorst op nat blad geeft hetzelfde beeld en trekt vanzelf weg.

Wanneer kun je zegge het beste planten?

Van maart tot en met mei, of in september.

De plant heeft dan tijd om te wortelen voordat de hitte of de vorst komt. Zomeraanplant kan, maar vraagt de eerste weken bijna dagelijks water. Zet zegge niet in bevroren of kletsnatte grond.

Kan zegge in een pot?

Ja, mits de pot afwatert en groot genoeg is.

De compacte oshimensis-selecties doen het daar het best. Meng wat tuinaarde door de potgrond zodat die vocht beter vasthoudt, en zet de pot in de winter tegen een muur zodat de kluit niet doorvriest.

Waarmee kun je zegge combineren?

Met bladplanten die contrast geven in vorm.

Naast fijn zeggeblad komt breder blad het best tot zijn recht, bijvoorbeeld met leliegras, hosta's of varens in de schaduwborder. Voor de bronskleurige soorten op een zonnige plek werken kattenkruid en lavendel goed, omdat die dezelfde droge, doorlatende grond vragen.