Leliegras: verzorging, soorten en de beste standplaats

Eind augustus is er een moment dat de meeste borders er moe bij staan. Vaste planten zijn uitgebloeid, het blad van hosta's en daglelies begint te verkleuren, en de tuin verliest langzaam structuur. Leliegras doet dan precies het tegenovergestelde: het zet juist dán zijn paarse of witte bloemaren omhoog, pal boven het frisgroene blad. Die kleur houdt aan tot ver in oktober.

Het siergras staat in de plantkunde bekend als Liriope en hoort bij de aspergefamilie. Het vormt dichte horsten van smal, donkergroen blad dat het hele jaar door aanwezig blijft. Daardoor werkt leliegras niet alleen als bloeier in de nazomer, maar ook als rustige structuurplant in de winter. Het is een van die planten die je één keer goed plaatst en daarna decennialang op zijn plek ziet staan.

Wat is leliegras precies?

Leliegras is een wintergroene vaste plant uit de aspergefamilie die dichte horsten van smal, lintvormig blad vormt en in de nazomer paarse, blauwe of witte bloemaren produceert.

De botanische naam is Liriope, waarvan Liriope muscari de meest verkochte soort is. Ondanks de naam is het geen echte grassoort: Liriope hoort bij de Asparagaceae en is nauwer verwant aan planten als hosta en solomonszegel dan aan gewone siergrassen. Het grasachtige uiterlijk komt door de smalle bladeren die bogend uit een centraal punt groeien.

Volwassen planten blijven tussen 30 en 45 centimeter hoog en ongeveer even breed. De bloemaren staan rechtop boven het blad en lijken qua bouw op die van druifhyacinten, vandaar de soortnaam muscari. Na de bloei vormen zich kleine zwart-paarse besjes die soms tot in de winter aan de plant blijven hangen.

Waar plant je leliegras het best?

Leliegras groeit het mooist in halfschaduw op goed doorlatende, humusrijke grond met voldoende ruimte om zich te vestigen.

De plant verdraagt zowel volle zon als diepe schaduw, maar de bloei en bladkleur zijn het rijkst op een plek die een deel van de dag schaduw krijgt. In volle zon op droge zandgrond wordt het blad sneller bleek en moet je vaker water geven. In te diepe schaduw blijft de plant gezond, maar komen er duidelijk minder bloemaren.

Wat de bodem betreft doet leliegras het goed in de meeste tuingronden, zolang er geen water op blijft staan. Zware kleigrond verbeter je met tuinaarde of compost voordat je plant. Op heel arme zandgrond voeg je extra organisch materiaal toe om het vochtgehalte wat vast te houden.

Typische plekken waar de plant zijn kracht laat zien zijn:

• Onder bladverliezende heesters, waar het in de winter voor groen zorgt
• Als randbeplanting langs paden en trappen
• In gemengde borders als rustige ondergrond tussen hogere vaste planten
• Op schaduwrijke stadstuinplekken waar weinig andere planten tot hun recht komen

Hoe plant je leliegras en op welke afstand?

Leliegras plant je in het voorjaar of de vroege herfst op ongeveer vijftien tot twintig centimeter van elkaar, afhankelijk van hoe snel je een gesloten vlak wilt.

Graaf per plantje een gat dat iets ruimer is dan de potkluit, meng de uitgegraven grond met een schep compost en zet de plant op dezelfde diepte als hij in de pot stond. Druk de grond stevig aan en geef royaal water in de eerste weken na aanplant, ook als het niet warm is.

Voor een snelle dichte bodembedekker houd je ongeveer zeven tot negen stuks per vierkante meter aan. Wil je individuele horsten zichtbaar houden als accentplant, dan zet je er vier tot zes per vierkante meter. Dichter planten dan negen heeft weinig zin: de plant breidt zich vanzelf via ondergrondse wortelstokken uit en dichter zetten levert vooral concurrentie op tussen de wortels.

Hoe verzorg je leliegras door het jaar heen?

Leliegras vraagt weinig verzorging: een snoeibeurt in het vroege voorjaar, af en toe water in droge perioden en eens per paar jaar wat compost is genoeg.

In februari of maart, vlak voordat de nieuwe groei op gang komt, knip je het oude blad tot ongeveer vijf centimeter boven de grond af. Dat lijkt drastisch, maar de plant loopt binnen enkele weken weer fris uit. Als je het blad laat staan, blijft de plant ook leven, maar het nieuwe groen groeit dan door een laag verwelkte bladeren heen en dat oogt rommelig.

Gedurende het groeiseizoen heeft leliegras weinig tot geen bemesting nodig. Een handje organische meststof of een laagje compost in maart geeft voldoende boost voor het hele seizoen. Watergeven is alleen nodig in langere droge periodes, vooral in het eerste jaar na aanplant. Eenmaal gevestigde planten overleven droge zomers probleemloos.

Om te voorkomen dat oudere horsten in het midden kaal worden, kun je de planten elke vier tot vijf jaar delen in het voorjaar. Je steekt de pol uit, snijdt hem met een scherpe spade in stukken en plant de frisse randstukken terug. De versleten middenstukken gooi je weg of geef je elders een tweede kans.

Is leliegras winterhard?

Leliegras is goed winterhard: Liriope muscari verdraagt zonder problemen temperaturen tot ongeveer min vijftien tot min twintig graden Celsius.

Het blad blijft 's winters groen en aan de plant. Bij strenge vorst kunnen de toppen van de bladeren soms verkleuren tot bruin of geel. Dat hoeft geen zorg te zijn: die verkleurde toppen verdwijnen vanzelf bij de voorjaarssnoei. Op koude, winderige standplaatsen helpt een dun laagje herfstblad of compost als extra isolatie rond de voet van de plant.

In potten is leliegras iets kwetsbaarder. De wortels zitten dan dichter bij de vriezende buitenlucht en kunnen tijdens langere vorstperioden schade oplopen. Bescherm potten door ze tegen een muur te zetten, in te pakken met noppenfolie of jute, of de plant voor de winter in de volle grond uit te zetten. In een pot met voldoende doorlaat komt de plant ook het volgende voorjaar weer prima door.

Welke soorten leliegras zijn er?

Er zijn twee hoofdsoorten leliegras in tuinen, Liriope muscari en Liriope spicata, met daarbinnen verschillende cultivars die verschillen in bladkleur, bloemkleur en groeigedrag.

Liriope muscari groeit in nette horsten en blijft op zijn plek staan. Bekende cultivars zijn 'Big Blue' met stevige paarse bloemaren, 'Moneymaker' met een rijke bloei en 'Monroe White' met roomwitte bloemen op een donkergroene achtergrond. Voor opvallender blad kies je 'Variegata' of 'Silvery Sunproof', beide met crèmekleurige tot gele strepen op het blad.

Liriope spicata is iets lager, heeft smaller blad en breidt zich actiever uit via lange ondergrondse uitlopers. Deze soort gebruik je als je snel een grote oppervlakte wilt dichtgroeien, bijvoorbeeld als bodembedekker onder heesters. Op plekken waar je liever nette horsten houdt, is Liriope muscari de veiligere keuze.

Waarmee combineer je leliegras in de tuin?

Leliegras combineert goed met schaduwplanten die het blad aanvullen in vorm of kleur, zoals hosta, varens, heuchera en vroegbloeiende bolgewassen.

Een paar combinaties die in de praktijk goed werken:

• Hosta en leliegras: het brede blad van de hosta zet het smalle blad van leliegras extra aan
• Varens en leliegras: de verticale bloemaren in de nazomer contrasteren met het horizontale varenblad
• Sneeuwklokjes of boshyacinten onder leliegras: de bollen bloeien voordat leliegras op volle kracht is
• Heuchera met donker of oranje blad: geeft kleurcontrast buiten de bloeiperiode

In gemengde borders plant je leliegras in groepen van drie, vijf of zeven, op een lage rand of langs een pad. Solitaire planten vallen snel weg tussen groter werk. Langs een tuinpad functioneert leliegras ook goed als rustige, herhalende plant die de hele route samenhang geeft. In het leliegrasassortiment vind je meer varianten die je onderling kunt mengen.

Is leliegras giftig voor huisdieren?

Leliegras geldt als licht giftig voor honden en katten wanneer ze er grote hoeveelheden van eten, maar ernstige vergiftigingen zijn zeldzaam en de plant wordt zelden actief opgevreten.

De bessen en wortelstokken bevatten saponines die bij inname irritatie van maag en darmen kunnen veroorzaken. Symptomen blijven meestal beperkt tot kwijlen, braken of een kortdurende diarree. Bij twijfel of bij aanhoudende klachten bel je de dierenarts en geef je de plantnaam Liriope muscari door.

Voor tuinen met jonge kinderen of graag knabbelende huisdieren plant je leliegras op plekken die niet meteen binnen handbereik liggen, of je accepteert dat een enkele hap blad geen reële schade oplevert. De plant staat niet op de lijsten van zwaar giftige tuinplanten, in tegenstelling tot bijvoorbeeld taxus of vingerhoedskruid.